Ik wisselde Claude in voor ChatGPT, in één avond

Op een woensdagavond zette ik mijn vaste AI-assistent aan de kant en liet ik de grootste concurrent zijn werk overnemen. Claude eruit, ChatGPT erin. Zelfde taken, zelfde administratie, zelfde regels. De omschakeling kostte één avond. Daarna draaide de vervanger ruim een dag lang mijn systeem, terwijl ik vooral toekeek.

De uitkomst: hij rondde twee lopende taken volledig af, administratie en al, en bouwde een complete meetopstelling voor een derde. Hij hield zich aan de huisregels, zocht dingen eerst op voordat hij ze beweerde, en schreef bij vertrek een overdracht waar een nieuwe collega een punt aan kan zuigen.

Waarom je dit één keer wilt testen

Alles wat ik met AI doe, hing tot die avond aan één aanbieder. Dat is prima zolang die aanbieder er is, betaalbaar blijft en jou niet afknijpt. Maar mijn maandtegoed is regelmatig eerder op dan de maand. Prijzen veranderen. Diensten stoppen. En hoe meer werk je aan zo'n assistent hangt, hoe pijnlijker de vraag: wat als hij morgen wegvalt?

Die vraag wil je niet voor het eerst stellen op de dag dat het gebeurt. Dus heb ik hem geoefend, zoals je een brandoefening doet. Eerst een testrun op een kopie, dezelfde avond nog de echte overname.

Waarom één avond genoeg was

Dat de wissel zo snel kon, komt niet doordat het vervangende model zo goed was. Het komt doordat er weinig te verhuizen viel. De kennis van twee jaar AI-gesprekken staat als gewone bestanden op mijn eigen schijf. Mijn taken staan op een taakbord dat elke assistent kan lezen. En de werkwijze, van "hoe rond je een taak af" tot "wat mag je nooit weggooien", staat uitgeschreven in gewone taal, als een draaiboek voor een inwerkdag.

De AI is bij mij niet het systeem. De AI is de uitvoerder die het systeem komt bedienen. Wisselt de uitvoerder, dan leest de nieuwe gewoon hetzelfde draaiboek.

Wat er eerlijk anders was

Het was geen fotofinish. De vervanger werkte merkbaar langzamer. En zijn taal was zakelijker, afstandelijker, minder prettig om mee te werken. Misschien ligt dat aan het model, misschien aan de instructies die ik meegaf; dat ga ik nog uitzoeken. Maar het werk klopte, en daar ging de test over.

Eén ding veranderde niet: de laatste knop bleef van mij. Er werkt bij mij nooit meer dan één assistent tegelijk aan dezelfde administratie, en niets gaat live zonder dat ik het gezien heb. Juist als je van uitvoerder wisselt, wil je die menselijke poort niet kwijt.

De volgende afhankelijkheid heb ik nu ook getest

Ben ik nu onafhankelijk? Nog niet. Mijn taakbord draait bij een clouddienst, en dat is gewoon de volgende versie van hetzelfde risico. Toen ik dit stuk schreef, stond het exit-plan daarvoor nog als taak op datzelfde bord. Inmiddels heb ik het uitgevoerd.

Ik maak nu elke dag een volledige kopie van dat bord naar mijn eigen machine: alle taken, de complete geschiedenis van wijzigingen, en de opzet van mijn projecten. En net als bij de wisseltest liet ik het niet bij een kopie. Ik bouwde een test die doet alsof de clouddienst is weggevallen, en die mijn hele administratie uit alleen die kopie probeert terug te zetten.

Die test faalde de eerste keer. En dat was precies de bedoeling. Hij wees een gat aan dat ik anders nooit had gezien: één laag van mijn projecten zat wel in de app, maar niet in de dagelijkse kopie. Een test die altijd slaagt bewijst niets. Deze mocht falen, en dat deed hij. Ik dichtte het gat en draaide opnieuw. Nu komt alles terug.

Zo blijft het eerlijk: elke keer als ik een afhankelijkheid oplos, wijs ik de volgende aan, en test ik of de oplossing ook echt houdt.